W dniach 27–30 sierpnia 2026 roku w Tykocinie odbędzie się jubileuszowa, piąta edycja Festiwalu Filmowo-Literackiego „Kresy i Bezkresy”. Program obejmuje ponad 20 wydarzeń – pokazy filmowe, spektakle, koncerty, debaty i warsztaty. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny.
Festiwal poświęcony jest dziedzictwu dawnej Rzeczypospolitej. W poprzednich latach jego program koncentrował się m.in. na Wileńszczyźnie, tułaczce Armii Andersa oraz historii Grodna. Tematem tegorocznej edycji będzie Lwów.
Hasło przewodnie wydarzenia brzmi: „Kresy i Bezkresy > Media we Lwowie > Wojenne losy artystów”. Program przybliży Lwów jako przedwojenne centrum humoru, muzyki, nauki i kultury, a także powojenne losy związanych z nim twórców oraz intelektualistów.
Festiwalowe wydarzenia odbędą się na Dziedzińcu Alumnatu, w Sali Rycerskiej oraz Wielkiej Synagodze w Tykocinie.
filmy i spotkania z twórcami
Jednym z tematów festiwalu będzie fenomen Wesołej Lwowskiej Fali – popularnej przedwojennej audycji radiowej. Zaplanowano panele i projekcje poświęcone m.in. Emanuelowi Schlechterowi, Henrykowi Vögelfangerowi, znanemu jako Szczepko, oraz Kazimierzowi Wajdzie, odtwórcy roli Tońka. Publiczność zobaczy również film Będzie lepiej z 1937 roku w reżyserii Michała Waszyńskiego.
Tradycyjną częścią festiwalu będą wieczorne projekcje na dziedzińcu Alumnatu połączone ze spotkaniami autorskimi. Gościem wydarzenia będzie Jerzy Hoffman, który spotka się z publicznością po pokazie filmu Znachor z 1981 roku.
Do Tykocina przyjedzie również Krzysztof Zanussi. Jego spotkanie będzie towarzyszyło projekcji filmu Rok spokojnego słońca z 1984 roku oraz dyskusji o twórczości Wojciecha Kilara.
W programie znalazły się ponadto film Jacka Papisa Cáfe Dancing, czyli muzyka rozrywkowa XX-lecia międzywojennego oraz spotkanie z Piotrem Rosołowskim, współtwórcą nagradzanego filmu dokumentalnego Książę i Dybuk.
nauka, literatura, teatr i muzyka
Uczestnicy festiwalu poznają wojenne losy Tadeusza Dołęgi-Mostowicza i Romana Palestera. Program będzie również okazją do przypomnienia historii Ossolineum w 200. rocznicę śmierci Józefa Maksymiliana Ossolińskiego oraz osiągnięć przedstawicieli Lwowskiej Szkoły Matematycznej, w tym Stefana Banacha.
W Wielkiej Synagodze Teatr Wierszalin zaprezentuje spektakl Hanka! Życie jest kabaretem. W programie znalazły się także opowieść muzyczna Stanisława Łopuszyńskiego, recital Jana Młynarskiego oraz nadawana na żywo audycja Programu III Polskiego Radia „Salon, Dancing, Ulica”.
Organizatorzy przygotowali również propozycję dla najmłodszych uczestników. W sobotę odbędą się warsztaty komiksowe poświęcone Marianowi Walentynowiczowi oraz stworzonej przez niego postaci Koziołka Matołka.
V Festiwal Filmowo-Literacki „Kresy i Bezkresy” potrwa od 27 do 30 sierpnia 2026 roku. Udział we wszystkich wydarzeniach jest bezpłatny.
czwartek, 27 sierpnia 2026 roku
15:00 – Tylko we Lwowie. Tońko, Szczepko i wszyscy inni. Spotkanie z autorem książki Stanisławem Calikiem. Miejsce: Sala Rycerska.
16:00 – Henryk Vogelfanger – Szczepko. Film Tońko, czyli legenda o ostatnim batiarze – reż. Włodzimierz Stępiński, 1988, 52 min. Prelekcja dr. Michała Pieńkowskiego. Miejsce: Sala Rycerska.
17:30 – Lwów na obczyźnie – panel dyskusyjny. Udział: prof. Rafał Habielski, prof. Adam Czesław Dobroński i dr Michał Pieńkowski. Miejsce: Dziedziniec Alumnatu.
19:00 – Szczepko i Tońko – panel dyskusyjny oraz film Będzie lepiej – reż. Michał Waszyński, 1936, 91 min. Prelekcja dr. Michała Pieńkowskiego. Miejsce: Sala Rycerska.
21:00 – Kino nocne: wojenne losy artystów. Roman Palester. Film Krąg pierwszy – reż. Aleksander Ford, Dania/Szwecja, 1973, 95 min, według Aleksandra Sołżenicyna. Projekcja dzięki uprzejmości Filmoteki Duńskiej. Prelekcja Piotra Kotowskiego. Miejsce: Dziedziniec Alumnatu.
piątek, 28 sierpnia 2026 roku
11:00 – Wojenne losy artystów. Henryk Wars – spotkanie autorskie. Film Cáfe Dancing, czyli muzyka rozrywkowa dwudziestolecia międzywojennego – reż. Jacek Papis, 2023, 53 min. Udział: dr Michał Pieńkowski i reżyser Jacek Papis. Miejsce: Sala Rycerska.
12:30 – Włada Majewska i Gwidon Borucki. Filmy: Włada – reż. Andrzej Sapija, 1996, 67 min oraz Czerwone maki Gwidona Boruckiego – reż. Jacek Rzehak, 2004, 28 min. Prelekcja dr. Michała Pieńkowskiego. Miejsce: Sala Rycerska.
15:00 – Tadeusz Dołęga-Mostowicz – pisarz niepokorny – debata oraz pokaz filmu Znachor – reż. Michał Waszyński, 1937, 105 min. Miejsce: Sala Rycerska.
17:00 – Tadeusz Dołęga-Mostowicz – spotkanie autorskie. Film Znachor – reż. Jerzy Hoffman, 1981, 128 min. Po projekcji spotkanie z reżyserem. Miejsce: Dziedziniec Alumnatu.
20:00 – Spektakl Teatru Wierszalin poświęcony Hannie Ordonównie i Fryderykowi Jarosyemu. Hanka! Życie jest kabaretem – reż. Rafał Gąsowski. Występują Katarzyna Wolak-Gąsowska i Rafał Gąsowski. Miejsce: Wielka Synagoga.
sobota, 29 sierpnia 2026 roku
11:00 – Marian Walentynowicz. Film Marian na wojnie – reż. Agata Mianowska, scen. Wojciech Kalwat, 2019, 10 min, MHP. Film W poszukiwaniu Pacanowa – reż. Agata i Witold Stanisławscy, 1997, 38 min. Warsztaty komiksu W poszukiwaniu Pacanowa poprowadzą Gabriela Becla i Zbigniew Tomecki. Miejsce: Sala Rycerska.
13:00 – Lwowska Szkoła Matematyczna – Stefan Banach i inni. Film Przestrzenie Banacha – reż. Krzysztof Lang, 2005, 48 min. Po projekcji spotkanie z reżyserem. Miejsce: Sala Rycerska.
15:30 – Rok Józefa Maksymiliana Ossolińskiego w 200. rocznicę śmierci. Film Ossolińczycy. 200 lat historii – reż. Krzysztof Kunert, 2018, 58 min. Debata „Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Ossolineum, Lwów–Wrocław”. Udział: dr Marek Mutor, Krzysztof Kunert i dyrektor Robert Kostro. Miejsce: Dziedziniec Alumnatu.
18:00 – Opowieść muzyczna Tak brzmi Lwów w wykonaniu Stanisława Łopuszyńskiego. Miejsce: Wielka Synagoga.
19:30 – Wysiedleńcy. Wojciech Kilar – Lwów. Film Wojciech Kilar. Między awangardą a Hollywood – reż. Violetta Rotter-Kozera, 2017, 75 min. Krzysztof Zanussi o Wojciechu Kilarze – reminiscencje. Miejsce: Sala Rycerska i Dziedziniec Alumnatu.
21:30 – Wysiedleńcy. Wojciech Kilar – Lwów. Film Rok spokojnego słońca – reż. Krzysztof Zanussi. Po projekcji spotkanie z reżyserem. Miejsce: Dziedziniec Alumnatu.
Niedziela, 30 sierpnia 2026 r.
11:00 – Film Podróż do Lwowa w lata 30., cz. I i II – reż. Jerzy Janicki, 2000, 52 min. Prelekcja dr. Michała Pieńkowskiego. Miejsce: Dziedziniec Alumnatu.
13:00 – Audycja Programu III Polskiego Radia na żywo z Tykocina: „Dancing, salon, ulica – Wesoła Lwowska Fala”. Gość specjalny: Jan Młynarski. Udział weźmie także dr Michał Pieńkowski. Miejsce: Dziedziniec Alumnatu.
15:00 – Debata „Tożsamość współczesnego Lwowa”. Udział: dr Łukasz Adamski z Centrum Mieroszewskiego oraz Robert Kostro, dyrektor Archiwum Głównego Akt Dawnych. Miejsce: Dziedziniec Alumnatu.
16:30 – Recital Jana Młynarskiego. Miejsce: Dziedziniec Alumnatu.
19:30 – Michał Waszyński. Film Książę i Dybuk – Elwira Niewiera i Piotr Rosołowski, 2017, 88 min. Spotkanie autorskie z Piotrem Rosołowskim i dr. Michałem Pieńkowskim. Miejsce: Dziedziniec Alumnatu.
21:00 – Zbigniew Sylwan Grzybowski – wojenne losy artystów. Film Pojedynek – reż. Łukasz Palkowski, 2026. Prelekcja prof. Bogusława Kopki. Miejsce: Dziedziniec Alumnatu.
[materiały prasowe]
